__________________________________________________________________________
Als alle Nederlanders in het buitenland gebruik zouden maken van hun stemrecht vormden ze samen een machtsfactor van betekenis. Maar de verouderde Kieswet werkt belemmerend. Stemmen moet  via de post en door de val van de kabinet is de tijd kort. Zo kort dat het moeilijk wordt je stem op tijd in Den Haag te krijgen. 

"De Kieswet is van voor de automatisering", vertelt Frans Andriessen van de Publieksservice van de gemeente Den Haag. Deze afdeling is verantwoordelijk voor het organiseren van verkiezingen voor Nederlanders in het buitenland. "De Kieswet schrijft voor dat de stemprocedure schriftelijk dient plaats te vinden."

Registreren
Dit betekent veel heen-en-weer-gestuur van papier tussen Den Haag en jouw voordeur. Deze week gaan 40.000 registratieformulieren de deur uit naar mensen die zich al voor eerdere verkiezingen hebben geregistreerd. Elke Nederlander die in het buitenland woont en wil stemmen moet zich namelijk registreren. Dit kan alleen als je een Nederlands paspoort hebt.

Degenen die zich al eerder geregistreerd hebben, krijgen dit formulier automatisch thuisgestuurd. Anderen kunnen het downloaden op de site van de gemeente Den Haag of opvragen bij een ambassade of consulaat.

Kieswet
Normaliter heeft Den Haag ongeveer 6 maanden de tijd om de registratieprocedure voor Nederlanders in het buitenland op gang te brengen. "Het is normaal al een lastig traject, maar nu is het nog een stuk moeilijker."

Toch zit de kern van het probleem in de huidige Kieswet, legt Van der Velde uit. "Op 27 april sluit de wettelijke inschrijftermijn voor de kandidatenlijst. Alle politieke partijen die meedoen aan de verkiezingen moeten zich inschrijven. We kunnen pas rond 8 mei de stemformulieren en dergelijke laten drukken omdat er een beroepstermijn tussen zit. Wordt er beroep aangetekend, dan komen hier nog eens 8 dagen bovenop."

Post
In het gunstigste geval worden de stemformulieren op 15 of 16 mei verstuurd. Deze bescheiden krijg je opgestuurd als je je geregistreerd hebt. In een envelop vind je het stembiljet dat in een bijgevoegde retourenvelop terug naar Den Haag moet. Uiterlijk op 9 juni om 15:00 moet je stem binnen zijn in Den Haag.

Deze kleine vier weken om de bescheiden heen en weer te sturen lijken een groot obstakel voor Nederlandse kiezers in het buitenland. "Tja, die post. Daar is helaas geen peil op te trekken. Soms duurt het drie dagen en soms drie weken”, aldus een Nederlander in Zweden op Facebook. Navraag op Facebook en LinkedIn resulteerde in een harde conclusie: voor velen zal er niet genoeg tijd zijn. Om die reden is machtigen een goede optie voor Nederlanders in het buitenland.  

Wel interesse
Bij de verkiezingen in 2006 lukte het van de 40.000 geregistreerde Nederlanders in het buitenland 26.000 om hun stem uit te brengen. Van der Velde verwacht dat het er deze keer meer zullen zijn. "We kregen in het weekend na de val van het kabinet ongeveer 1.000 mailtjes van Nederlanders in het buitenland die willen stemmen."

Het Wilders-effect
Ook bij de Wereldomroep komen er signalen binnen dat dit de animo om te stemmen groot is. Meest besproken onderwerp voor zowel voor- als tegenstanders: Geert Wilders. "Ik heb de laatste 20 jaar niet meer gestemd, maar met Wilders op bezoek hier in de UK, moet ik misschien maar weer stemmen", schrijft iemand op LinkedIn.

Miljoen stemmers
Met een kiesdeler van ongeveer 65.000 bij de verkiezingen in 2006, zijn de Nederlanders een politieke factor van betekenis, zegt Van der Velde. Hij wil geen cijfers noemen. Maar er zouden ongeveer 700.000 kiesgerechtigde Nederlanders in het buitenland wonen. Dit komt neer op minstens 10 zetels.

Briefstembureau
Om binnen de huidige kaders van de Kieswet de procedures toegankelijker te maken voor Nederlanders in het buitenland, moeten Van der Velde en Andriessen inventief zijn. Zo kunnen briefstembureaus ingezet worden op locaties waar veel Nederlanders wonen. "Mensen moeten in dit geval hun stemmen opsturen naar het briefstembureau in hun woonland. De stemmen worden dan daar geteld en naar Den Haag gefaxt."

Zeer waarschijnlijk komen er briefstembureaus op de Nederlandse Antillen en Aruba. "De minister van Buitenlandse Zaken moet nog een beslissing nemen over dit voorstel", zegt Van der Velde. Waar de eventuele andere briefstembureaus komen is nog niet bekend. Ideeën zijn er genoeg, maar voor alles moet een wettelijke basis zijn.

Kiezen
Waar je je stembiljet ook naartoe moet sturen, de envelop met het stembiljet wordt pas op de verkiezingsdag geopend. "Bij ontvangst wordt de handtekening van het briefstembewijs vergeleken met de handtekening op het registratieformulier. Het stembiljet zit in een aparte envelop en als de handtekeningen overeenkomen, gaat deze de stembus in. Pas als deze geteld gaan worden gaan ze open."

Rood potlood!
Vergeet overigens niet om met een rood potlood je keuze te maken. Bij voorgaande verkiezingen waren er veel ongeldige stemmen omdat mensen met een andere kleur hun stem hadden uitgebracht. "De Kieswet schrijft voor dat er met een rood potlood gestemd moet worden. We overwegen nog om rode potloodjes mee te sturen met de bescheiden, maar daar zijn we nog niet uit."

Internet
Stemmen via internet zou voor vele Nederlanders een ideaal alternatief zijn voor het rode potlood. Toch lijkt dit geen oplossing te bieden; een aantal jaren geleden heeft de Nederlandse overheid een test gedaan met het stemmen via internet. 

"Eén van de problemen is Familyvoting", zegt Van der Velde. "Hoe voorkom je dat anderen over je schouder meekijken als je via internet een keuze maakt? Daarnaast blijft het lastig om de identiteit van een kiezer via internet waterdicht te controleren."

Capaciteit
Stemmen met een rood potlood dus en een hoop werk voor Van der Velde en Andriessen. Zoveel werk, dat ze het potentiële aantal Nederlandse kiezers in het buitenland vermoedelijk niet eens aan zouden kunnen. Maar dat mag geen overweging zijn bij het besluit om al dan niet te gaan stemmen!

Met medewerking van Margreet Strijbosch

Meer verhalen lezen voor en door Nederlanders in het buitenland? Abonneer je op het gratis WereldExpat Magazine